Hoe lees je voor als er geen tekst staat?
Sla Sinterklaas van Charlotte Dematons open, laat je kind iets aanwijzen en geef dat detail één zin. Wacht vervolgens af waar de vinger naartoe gaat. Jij hoeft vooraf geen verhaal te bedenken. Het verhaal ontstaat doordat jullie om beurten iets opmerken. Eén plaat kan genoeg zijn voor een hele voorleesavond.
Een woordeloos prentenboek kan even wennen zijn. Bij een voorleesboek heb je de eerste zin al, hier kijkt iemand je aan terwijl de pagina zwijgt. Begin desnoods met een eerlijke bekentenis. “Mijn oog gaat steeds naar die rode kleur. Waar keek jij als eerste?” Daarmee maak je ruimte voor een heel ander begin dan het jouwe. Zelfs als je het boek al kent, weet je nog niet langs welke weg je kind vanavond zal gaan.
Een detail krijgt een verhaal
Stel dat een kind een pakje aanwijst. Je kunt meteen vragen welke kleur het heeft. Waarschijnlijk krijg je dan één woord terug. Zeg in plaats daarvan eens: “Dat pakje moet ergens heen.” Misschien wijst je kind een bestemming aan, misschien bedenkt het voor wie het pakje is. Beide reacties geven jullie een volgende zin. Probeer nu samen terug te kijken. Is er op de tekening iets waardoor die bestemming aannemelijk lijkt?
Zo kun je onderscheid maken tussen wat je ziet en wat je toevoegt. “Ik zie twee handen” laat iets aanwijzen. “Volgens mij geeft iemand iets door” laat ruimte voor een tweede uitleg. Een kind kan denken dat iemand het juist aanneemt. Draai het boek een beetje naar elkaar toe en laat ieder met een vinger de beweging volgen. Dat verschil van mening is al een gesprek over de prent.
Als je kind alleen maar wil zoeken
Sommige kinderen kiezen onmiddellijk een zoekspel. Laat ze het spel dan ook leiden. Jij bent degene die een aanwijzing krijgt: groot of klein, hoog of laag, verstopt of midden in beeld. Vraag na het vinden wie er naast het gevonden detail staat. Zo kan een zoekspel vanzelf overgaan in een verhaal. Blijft het bij zoeken, dan heb je samen precies gekeken en is de bladzijde goed gebruikt.
Dezelfde plaat op drie avonden
Op de eerste avond kun je samen vrij rondkijken. Stel het omslaan uit zolang er nog iets wordt aangewezen. Kies bij het dichtdoen één ding dat je morgen terug wilt zien. Dat mag jouw keuze zijn als je kind al slaperig is. Het voorlezen eindigt dan met iets concreets om naar uit te kijken.
Open de volgende avond dezelfde plaat en laat je kind jou de weg naar dat detail wijzen. Vraag onderweg wat je gisteren voorbij bent gelopen. Een volwassene die de route expres langzaam volgt, geeft een kind de gelegenheid om gids te zijn. Op een derde avond kun je juist ergens aan de rand beginnen en kijken of die weg naar hetzelfde punt leidt. Je hebt drie verschillende gesprekken gevoerd zonder een quiz te hoeven verzinnen.
Met twee kinderen van verschillende leeftijden
Geef het jongste kind de eerste keuze. Het mag ook antwoorden door te wijzen of een beweging na te doen. Vraag het oudere kind iets toe te voegen dat jullie allebei op de plaat kunnen terugvinden. Wissel daarna van rol. Wie graag veel vertelt, krijgt zo een luisterbeurt en wie weinig zegt bepaalt toch waar het gesprek over gaat.
Probeer een keer samen een titel voor de plaat te maken. Eén kind kiest een persoon of voorwerp, het andere bedenkt een handeling. Lees die titel hardop terug en vraag of iemand hem wil veranderen. Een grappige titel mag blijven staan. Het doel is dat beide kinderen hun eigen bijdrage terughoren als jij het verhaal afrondt.
Welke Sinterklaas heb je in handen?
Op haar eigen website noemt Charlotte Dematons twee woordeloze boeken met dezelfde titel. De editie uit 2007 verscheen bij Lemniscaat. De editie uit 2023 verscheen bij Uitgeverij Dematons en heeft ISBN 9789083340777. Wil je een exemplaar voor thuis dat overeenkomt met het boek op school, vraag dan naar het nummer op de achterkant. Dat voorkomt een verrassing wanneer een kind juist dat ene bekende detail terug wil vinden.
Voor een cadeau kun je het gesprek klein houden. Vraag aan de ouder of het kind graag zelf aanwijst en vertelt, of vooral luistert naar vaste zinnen die het kan mee zeggen. In het eerste geval biedt deze vorm veel vrijheid. In het tweede geval kun je er alsnog een eigen terugkerende openingszin bij bedenken. Een oudere broer die iedere keer begint met “vanavond zag ik iets wat jij nog niet zag” geeft het boek een familiegebruik dat bij jullie past.
Kies vanavond één plaat en geef je kind de eerste vertelbeurt. Bekijk vooraf de boekpagina van Sinterklaas of vergelijk de uitvoering bij BoekSinterklaas.
Veelgestelde vragen
Moet ik zelf een verhaal hebben voorbereid?
Nee. Begin met iets wat je kind aanwijst en beschrijf één handeling. Wacht welke kant het op wil, ook als dat naar een detail aan de overkant van de plaat is.
Kan een kind meedoen zonder te praten?
Ja. Laat het de plaats bepalen waar jij begint met vertellen. Een gebaar of het omslaan van een bladzijde geeft het kind al een eigen beurt.
Hoe herken ik de editie uit 2023?
Vergelijk ISBN 9789083340777. Charlotte Dematons vermeldt op haar website ook een eerdere uitgave met dezelfde titel en een ander nummer.
Bronnen en boekinformatie
De feitelijke boek- en campagnegegevens zijn gecontroleerd aan de hand van onderstaande bronnen. De keuzeadviezen zijn van Boekwinkel.org.







